# سرم رتینول اوردینری؛ طرز استفاده، عوارض و فرق با ویتامین سی

آدرس: https://laraface.com/blog/سرم-رتینول-اوردینری

> رتینول ۱٪ در اسکوالان اوردینری غلظت بالایی دارد و بدون شروع آهسته ممکن است پوست را بسوزاند. در این راهنما فرق رتینول، رتینال و رتینوئیک اسید، دورهٔ تطبیق، برنامهٔ هفته‌به‌هفته، ترکیب با ویتامین سی و اسیدها و موارد منع مصرف را مرور می‌کنیم.

اگر دنبال یک راهنمای صادقانه دربارهٔ سرم رتینول اوردینری هستید، احتمالاً همان سؤال‌های همیشگی را دارید: از کجا شروع کنم؟ چرا پوستم می‌سوزد؟ با ویتامین سی هم می‌شود؟ رتینول یکی از پرحرف‌ترین ترکیبات دنیای مراقبت پوست است و دلیلش روشن است؛ پژوهش‌های زیادی روی آن انجام شده و معمولاً در روتین‌های مربوط به خطوط ریز، یکنواختی رنگ پوست و بافت ناهموار از آن استفاده می‌شود. اما رتینول ترکیبی «بی‌حوصله‌ها» نیست. اگر درست شروع نکنید، به‌جای پوستی روشن‌تر، پوستی خشک و قرمز تحویل می‌گیرید.

در این مقاله قدم‌به‌قدم می‌گوییم رتینول چیست، تفاوتش با رتینال و رتینوئیک اسید در چیست، چرا در هفته‌های اول ممکن است پوست پوسته‌پوسته شود، برنامهٔ شروع آهسته چه شکلی است و چه ترکیباتی را بهتر است با هم استفاده نکنید. در ادامه هم جای ویتامین سی در روتین صبح و رتینول در روتین شب را کنار هم می‌چینیم.

رتینول دقیقاً چیست؟
رتینول شکلی از ویتامین A است که به‌صورت موضعی روی پوست استفاده می‌شود. پوست پس از جذب رتینول، آن را طی چند مرحله به شکل فعالش یعنی رتینوئیک اسید تبدیل می‌کند و همین شکل فعال روی رفتار سلول‌ها اثر می‌گذارد؛ مثلاً به نوسازی سلول‌های سطح پوست کمک می‌کند. به همین دلیل رتینول معمولاً در روتین‌های ضدچروک، روشن‌کننده و بهبود بافت دیده می‌شود. این یعنی نتیجه «یک‌شبه» نیست؛ بیشتر منابع از چند هفته تا چند ماه استفادهٔ منظم صحبت می‌کنند.

رتینول، رتینال و رتینوئیک اسید؛ فرق‌شان چیست؟
این اسم‌ها به یک خانواده تعلق دارند و تفاوتشان در فاصله‌ای است که تا شکل فعال دارند. هرچه به رتینوئیک اسید نزدیک‌تر باشید، اثر قوی‌تر ولی احتمال تحریک هم معمولاً بیشتر است.

ترکیب
فاصله تا شکل فعال
نکته کاربردی

رتینیل استر (مثل رتینیل پالمیتات)بیشترین مراحلملایم‌تر؛ معمولاً برای شروع یا پوست‌های حساس‌تر مطرح می‌شود
رتینولدو مرحلهرایج‌ترین گزینه در سرم‌های بدون نسخه
رتینال (رتینالدهید)یک مرحلهمعمولاً سریع‌تر عمل می‌کند و ممکن است تحریک بیشتری بدهد
رتینوئیک اسید (ترتینوئین)شکل فعالدارویی است و با تجویز و نظارت پزشک استفاده می‌شود

برای دیدن همهٔ ستون‌ها در موبایل، جدول را به چپ و راست بکشید.

پس وقتی سرم رتینول بدون نسخه می‌خرید، سراغ شکل میانی این خانواده رفته‌اید؛ نه ملایم‌ترین و نه قوی‌ترین. اگر پزشک پوست برایتان ترتینوئین نوشته، آن را با رتینول فروشگاهی عوض نکنید و همزمان هم استفاده نکنید، مگر با نظر خود پزشک.

سرم رتینول اوردینری در بطری شیشه‌ای تیره و جعبهٔ ۳۰ میلی‌لیتری

سرم رتینول اوردینری چه ویژگی‌هایی دارد؟
طبق نام و تصویر بستهٔ محصول، این سرم «رتینول ۱٪ در اسکوالان» است؛ یعنی رتینول در پایه‌ای بدون آب و بر پایهٔ اسکوالان حل شده است. بطری شیشه‌ای تیره هم برای محافظت از ترکیب در برابر نور طراحی شده، که برای ترکیب حساسی مثل رتینول اهمیت دارد. می‌توانید این محصول را در صفحهٔ سرم رتینول اوردینری ببینید.

هشدار: رتینول ۱٪ جزو غلظت‌های بالا در سرم‌های بدون نسخه به حساب می‌آید. اگر تا حالا رتینول استفاده نکرده‌اید، شروع مستقیم با غلظت بالا لزوماً ایدهٔ خوبی نیست؛ با مقدار کم و تعداد شب کم شروع کنید و در صورت تردید با پزشک یا مشاور پوست مشورت کنید.

دربارهٔ پرسش «سرم رتینول چند درصد خوبه؟» جواب واحدی وجود ندارد. غلظت مناسب به سابقهٔ استفاده، نوع پوست و تحمل شما بستگی دارد. قاعدهٔ کلی این است که تازه‌کارها از غلظت‌های پایین‌تر شروع می‌کنند و فقط در صورت تحمل خوب، به‌مرور بالاتر می‌روند؛ بالاتر بودن عدد، همیشه به معنای نتیجهٔ بهتر نیست.

سرم رتینول برای چی خوبه؟
معمولاً دلایل زیر مردم را به سمت رتینول می‌برد:

کمک به نرم‌تر دیده‌شدن خطوط ریز و چین‌وچروک‌های سطحی

کمک به یکنواخت‌تر شدن رنگ پوست و کم‌رنگ‌تر دیده‌شدن لکه‌های سطحی با گذشت زمان

کمک به صاف‌تر شدن بافت پوست و کمتر دیده‌شدن منافذ

همراهی با روتین پوست مستعد جوش و انسداد منافذ (بسته به شرایط و نظر پزشک)

این‌ها «انتظار معمول» است، نه تضمین. نتیجه از فردی به فرد دیگر فرق می‌کند و بدون محافظت روزانه از آفتاب، بخش زیادی از فایدهٔ رتینول زیر سؤال می‌رود. اگر می‌خواهید سرم رتینول را تهیه کنید، کارت زیر را ببینید.

پدیدهٔ «پرج» یا تطبیق؛ چرا اول کار پوست بدتر می‌شود؟
خیلی از کاربران در چند هفتهٔ اول با خشکی، پوسته‌ریزی، قرمزی خفیف یا حتی جوش‌های تازه روبه‌رو می‌شوند. به این دوره معمولاً «پرج» یا «دورهٔ تطبیق» می‌گویند. علتش این است که رتینول سرعت نوسازی سلول‌ها را بالا می‌برد و پوست مدتی طول می‌کشد تا با این ریتم کنار بیاید. اگر این علائم خفیف و قابل‌تحمل باشند و با تعدیل برنامه کم شوند، معمولاً طبیعی تلقی می‌شود.

اما سوزش شدید، تورم، تاول، خارش آزاردهنده یا قرمزی ماندگار «تطبیق» نیست؛ نشانهٔ این است که باید استفاده را متوقف کنید و در صورت ادامه به پزشک پوست مراجعه کنید.

عوارض رتینول؛ فهرست کوتاه

خشکی و پوسته‌ریزی: شایع‌ترین عارضه، مخصوصاً اطراف بینی و گوشهٔ لب‌ها

سوزش و قرمزی: بیشتر وقتی که غلظت بالا یا تعداد شب‌ها زیاد باشد

حساسیت بیشتر به آفتاب: دلیل اصلی ضدآفتاب روزانه

تحریک در ترکیب با اسیدها: در بخش ترکیب‌ها توضیح داده‌ایم

قطره‌چکان و بطری تیره؛ برای هر بار استفاده مقدار کمی کافی است

سرم رتینول چطور استفاده کنیم؟ برنامهٔ شروع آهسته
قاعدهٔ طلایی رتینول این است: «کم، آهسته، شبانه». معمولاً یک تا دو قطره برای کل صورت کافی است و بهتر است روی پوست تمیز و کاملاً خشک بزنید. روی پوست خیس نفوذ بیشتر و در نتیجه تحریک بیشتر می‌شود، پس بعد از شستن صورت چند دقیقه صبر کنید. دور چشم، گوشهٔ لب و اطراف بینی را نادیده بگیرید یا بسیار کم‌مقدار بزنید.

جدول هفته‌به‌هفتهٔ شروع

بازهٔ زمانی
تعداد شب در هفته
توصیهٔ همراه

هفتهٔ ۱ و ۲۱ تا ۲ شب (مثلاً شنبه و سه‌شنبه)مقدار کم؛ بعد از رتینول مرطوب‌کنندهٔ ساده بزنید
هفتهٔ ۳ و ۴۲ شب، با فاصلهاگر خشکی یا سوزش زیاد بود، همین سطح را ادامه دهید
هفتهٔ ۵ تا ۸تا ۳ شب در هفته در صورت تحملاسید و لایه‌بردار را در شب‌های رتینول کنار بگذارید
بعد از ۲ ماهشب‌های متناوب بر اساس تحمل پوستافزایش دفعات الزامی نیست؛ عجله نکنید

برای دیدن همهٔ ستون‌ها در موبایل، جدول را به چپ و راست بکشید.

اگر در هر مرحله پوستتان ناراحت بود، یک قدم به عقب برگردید. مسابقه‌ای برای رسیدن به «هر شب» وجود ندارد؛ خیلی‌ها با دو تا سه شب در هفته هم به شکل پایدار ادامه می‌دهند.

سرم رتینول چه موقع استفاده کنیم؟ صبح یا شب؟
جواب ساده: شب. رتینول در برابر نور و آفتاب ناپایدار است و پوست را هم نسبت به آفتاب حساس‌تر می‌کند. برای همین در روتین شبانه جای می‌گیرد و صبح روز بعد حتماً باید از ضدآفتاب استفاده شود. اگر هنوز روتین شب خود را نچیده‌اید، راهنمای روتین پوستی شبانه ترتیب مراحل را روشن می‌کند.

هشدار: ضدآفتاب را هر روز صبح (حتی در روزهای ابری و داخل ساختمان) بزنید و در صورت نیاز تجدید کنید. بدون ضدآفتاب، رتینول بیشتر به پوست فشار می‌آورد تا کمک کند. برای انتخاب می‌توانید به دستهٔ ضدآفتاب سر بزنید.

نمونهٔ یک روتین واقعی
صبح: شستشوی ملایم ← سرم ویتامین سی ← مرطوب‌کننده ← ضدآفتاب.
شب‌های رتینول: شستشوی ملایم ← صبر تا خشک‌شدن کامل پوست ← چند قطره سرم رتینول ← مرطوب‌کنندهٔ ساده.
شب‌های بدون رتینول: فقط شستشو و مرطوب‌کننده، تا پوست استراحت کند.

ویتامین سی صبح، رتینول شب؛ تفاوت و همکاری
این دو ترکیب رقیب نیستند؛ هر کدام ساعت کاری خودش را دارد. ویتامین سی (آسکوربیک اسید) معمولاً برای روتین صبح انتخاب می‌شود، چون به محافظت پوست در برابر استرس‌های محیطی کمک می‌کند و روی روشن‌تر دیده‌شدن پوست نقش دارد. رتینول در شب کار می‌کند و روی نوسازی پوست تمرکز دارد. برای شناخت بیشتر ویتامین سی، مقالهٔ سرم ویتامین سی برای چی خوبه را ببینید.

سرم آسکوربیک اسید ۸٪ اوردینری که طبق نام و بسته‌اش همراه آلفا آربوتین ۲٪ در پایه‌ای بدون آب عرضه شده، نمونه‌ای از گزینه‌های «صبح» در این روتین است. کارت آن را زیر ببینید.

برای روتین صبح: سرم ویتامین سی؛ برای شب: رتینول

اگر نیاسینامید هم در روتین‌تان هست و نمی‌دانید با ویتامین سی چه رابطه‌ای دارد، مقالهٔ تداخل نیاسینامید و ویتامین سی پاسخ را مفصل داده است.

چه ترکیباتی را همزمان با رتینول استفاده کنیم؟
سؤال پرتکرار: «رتینول را با چه چیزی ترکیب نکنم؟» اصل کلی این است که ترکیب‌های قوی را در یک شب روی هم قرار ندهید. جدول زیر یک راهنمای عمومی است، نه دستور قطعی؛ پوست هر کس متفاوت است.

ترکیب
همزمان با رتینول؟
توضیح کوتاه

ویتامین سیبهتر است جدا؛ صبح ویتامین سی، شب رتینولهر دو فعال‌اند و کنار هم می‌توانند تحریک ایجاد کنند
AHA/BHA (گلیکولیک، سالیسیلیک و…)معمولاً نه، در یک شبترکیب لایه‌برداری و رتینول ممکن است سوزش و خشکی بدهد؛ شب‌ها را از هم جدا کنید
نیاسینامیدمعمولاً قابل‌قبولبرای بسیاری به تحمل بهتر کمک می‌کند
هیالورونیک اسید و سرامیدبلهبه کاهش خشکی و تحریک کمک می‌کنند
بنزوئیل پراکسیدبا احتیاط و با نظر پزشکممکن است تحریک را بالا ببرد
ضدآفتابصبحِ بعد از رتینول شب قبلبدون آن، پوست آسیب‌پذیرتر می‌شود

برای دیدن همهٔ ستون‌ها در موبایل، جدول را به چپ و راست بکشید.

برای نمونه، تونر گلیکولیک اسید ۷٪ اوردینری یک لایه‌بردار قوی است. اگر تازه سراغ رتینول رفته‌اید، آن را در همان شبی که رتینول می‌زنید کنار هم قرار ندهید؛ اگر هر دو را می‌خواهید، شب‌…